قاراداغدان بیرنئچه گؤزل گؤرﯙنتو :

 
  

 

 

 

 

 

 

 

 

 
  

 

انجمن حمایت از محیط زیست ارسباران

یاشاسین بوتون تورک دونیاسئ

YAŞASIN BŰTŰN TŰRK DŰNYASI

الفبای زبان ترکی درطول تاریخ :

تاریخ بویو تورک دیلین الیفباسئ

Tarix boyu Türk dilin əlifbasi

براي نگارش زبانهاي ترکي در طول تاريخ الفبا‌هاي مختلف بکار گرفته شده‌است. خط میخی ، الفباي اورخون ، الفباي اويغور ، الفباي عربي , الفباي عبري (ترکان يهودي کارائيم و خزر)، الفباي لاتين و الفباي سيريليک اما هم اکنون اکثر زبانهاي ترکي از الفباي لاتين استفاده مي‌کنند يا در حال تغيير خط رسمي خود به لاتين هستند. قابل ذکر اینکه بعد از ظهور دین مبین اسلام به علت گرایش سریع ترکان به دین اسلام و به احترام خط قرآن و به علت دشواری نگارش خطوط فوق خطوط ترکی باستان اعم از اویغور و اورخون و عبری" ترکها خط اشان را به عربی تغییر دادند. ولی جمهوری های استقلال یافته شوروی سابق و دیگر کشورهای ترک از خط ترکی لاتین که هم آسان و هم به روز است استفاده میکنند.

1- الفبای میخی اولین الفبای جهان محسوب میشود که توسط "سومر"ها (Sumerlәr) یا "ترکان باستان" اختراع شد.

2- الفبای اورخون که توسط "گؤک تورک"ها (GökTürklәr) یا "ترکان آسمانی" ایجاد شده است.

3- الفبای اویغور که توسط "اویغور"ها (Uyğurlar) یا "ترکان شرقی" بوجود آمده است.

4- الفبای عربی ترکی

5- الفبای لاتین ترکی

 

                                            خط میخی (سومری=ترکی باستان)

 الفبای اورخون (گؤک تورک=ترکان آسمانی)

 سنگ نوشته ای به الفبای اورخون (گؤک تورک=ترکان آسمانی)

 نامه ای نوشته شده با الفبای اورخون (گؤک تورک=ترکان آسمانی)

 الفبای اویغور

صنایع دستی تبریز :

 (ال ایشلری)

فرش تبریز زیباترین فرش دست باف ایران و جهان 

 تابلو فرش

 ظروف مزین

 نقره کاری(گوموش ایشلری)

 ظروف مسی

 

 صنایع چرمی تبریز (کیف و کفش و...)

 مینیاتور تبریز

مینیاتور هنری با اصالت ترکی

مینیاتور روی ظروف

پارچه های رنگی و چارقد

 کار روی ظروف فلزی(قلم زنی و...)

 سفال کاری(سخسی ایشلری)

تبریز شهر اولینها .......

محوطه تاریخی و باستانی ربع رشیدی

اولین و بزرگترین دانشگاه جهان

 

 

مسجد(بقعه)صاحب الامر-=-موزه قرآن و کتابت

صابی الامیر قاپی سی دمیر

 مدرسه اکبریه

 مقبره الشعرا سرخاب

مقبره بیش از 400 شاعر و عارف

 پل آجی چای(آجی چای کورپی)

متصل کننده شرق عالم به غرب عالم در مسیر جاده ابریشم(ایپک یولی)

پر اهمیت ترین پل ایران

 مجموعه خانه های دانشکده معماری تبریز

خانه بهنام

 خانه گنجه ای

 موزه محرم

 موزه آذربایجان

دومین موزه کشور

سنگ بسم الله موزه آذربایجان در عید اوغوز(نوروز)

قسمت زیر زمین موزه آذربایجان(قسمت مجسمه ها)

موزه فرش

 موزه سنگ(داش)

 موزه پست

 موزه(خانه) کاریکاتور تبریز واقع در باغ گلستان (گلستان باغی)

 تفرجگاه و زیارتگاه کوه عینالی

 خانه حیدر زاده-=-مرکز اطلاع رسانی گردشگری تبریز

 خانه سلماسی-=-موزه سنجش

 خانه علوی -=- موزه سفال تبریز

 خانه کمپانی-=-بزودی خانه هنرمندان تبریز

 خانه امیر نظام-=-موزه قاجار

 خانه کوزه کنانی-=-موزه مشروطه

خانه و موزه ادبی حضرت شهریار

 خانه ثقه الاسلام

 خانه اردوبادی

 خانه الماسی

 نقاشی دیواری خانه های قدیمی تبریز

 خانه پروین اعتصامی

 خانه ارفع الملک جلیلی

خانه ای قدیمی

 حمام نوبر و قهوه خانه سنتی شهریار

موزه حیات وحش

 دانشگاه تبریز

دومین دانشگاه کشور

تندیس(مجسمه) 3 علامه -=- سه علامه

 پارک دو کمال

 برج یانقین-=-اولین آتش نشانی ایران

 مسجد استاد و شاگرد

 تندیس (مجسمه) کلنل محمد تقی خان پسیان تبریزی

اولین خلبان ایرانی

 مجموعه تاریخی زیارتی مقبره حضرت سید حمزه(ره)

نقاشی های دیواره مقبره سید حمزه

 کارخانه چرم سازی و کبریت سازی و ژنراتور خسروی

اولین مولد برق ایران

 پل قاری(قاری کورپوسی)

زیباترین پل سنگی ایران

 تندیس(مجسمه) قونقا (قونقا باشی)

اولین قطار شهری ایران

 پارک و موزه مفاخر آذربایجان

(مقبره حضرت باقرخان-=-سالار ملی و جمعی از بزرگان)

 کلیسای کاتولیک ها تبریز

بزرگترین کلیسای کشور

 برج خلعت پوشان

 پارک صائب تبریزی

 قبرستان تاریخی شاد آباد مشایخ

 دروازه خیابان-=-خیابان(خیاوان) قاپی سی

 نمایشگاه بین المللی تبریز

اولین نمایشگاه کشور

 راه آهن تبریز(دمیر یول)

اولین راه آهن کشور

 مصلی تبریز

زیباترین مصلی ایران

 کوه سهند(سهند داغی)

شاه داغیم چال پاپاقیم ائل دایاقیم شانلی سهندیم باشی طوفانلی سهندیم

 تالاب بین المللی قوری گل

 کوه سلطان داغی با قبرستان باستانی اش

مسجد کبود تبریز(گوی مسجد) فیروزه ی جهان اسلام :

تاریخچه :

مسجد جهانشاه یا مسجد كبود (گوی مسجید) از آثار ابوالمظفر جهانشاه بن قرا یوسف از سلسله تركمانان قراقویونلو می باشد كه در870 هجری به همت و نظارت  جان بیگم خاتون،زن جهانشاه بن قرایوسف قره قویونلو ،پایان یافته است.

در كتابهای تاریخی،این بنای باشكوه را «عمارت مظفریه»خوانده اند كه مورد توجه ابو المظفر یعقوب بهادر خان قرار گرفت.در این روزگار تبریز در نهایت آبادانی و رونق بود.در نیمه اول قرن یازدهم هجری،كاتب چلبی و اولیا چلبی جهانگردان ترك عثمانی و در نیمه دوم همین قرن،تاورنیه و شاردون جهانگردان فرانسوی از این مسجد دیدن كرده بودند. كاتب چلبی در تاریخ جهان نما می نویسد:

«درگاه مسجد جهانشاه بلند تر از طاق كسری است.بنایی عالی است كه با كاشیهای زیبا آراسته شده،گنبد های بلندی دارد....جامع دل انگیزی است كه هر كس داخل شود دلش اجازه بیرون شدن را نمیدهد.لیكن شیعیان غالب‍ااز رفتن بدان مسجد خودداری میكنند.این بنا با كاشیهای زیبا آراسته شده،گنبدهای بلندی دارد و همه در و دیوار آن با كاشیهای رنگارنگ زینت یافته است»

مادام دیولافوا جهانگرد فرانسوی می نویسد:

«شهر تبریز ابنیه قدیمی زیادی ندارد اما آنچه باقی مانده شایان توجه است بهترین نمونه آن مسجد كبود است كه در قرن 15 میلادی در زمان جهانشاه قره قویونلوها ساخته شده است.متأسفانه گنبد این بنای بی نظیر به واسطه زلزله خراب شده و قسمتی از دیوارها را نیز با خود فرو ریخته است.این مسجد حیاط بزرگی داشته كه در اطراف آن طاق نماهای جالب توجهی بوده و در مركز آن حوض بزرگی برای وضو گرفتن وجود داشته است.

انگیزه ایجاد این مسجد را به خاطر علاقه جهانشاه قراقویونلو به مذهب شیعه یاد كرده و می نویسد: «این شخص دوستدار خاندان نبوت و عصمت و طهارت بوده است.در تمام كاشیكاریهای بی نظیرش،عبارت(علی ولی الله) و اسامی مقدس حسنین سلام الله علیها به اشكال مختلف ،زینت بخش دیوارها بوده است.سنگفرش كف این بنا بسیار باشكوه و خوش منظره بوده كه هنوز هم آسیب ندیده است.درب ورودی مسجد به دهلیز یا كفشكن باز می شود.مسجد مركزی بزرگ در جنوب دهلیز واقع شده است  .این مسجد به شكل مربع و طول هر ضلع آن شانزده ونیم متر است. گنبد فیروزه گون بزرگ و بسیار معروف مسجد كبود در بالای این قسمت قرار داشت.این گنبد بود كه مسجد را به فیروزه اسلام مشهور ساخته بود  .

متاسفانه پس اززلزله وحشتناك تبریز به سال 1192 هجری،تمام سقف مسجد فرو ریخته و خس و خاشاك فراوانی چون پوشاكی ستبر روی آنها را فرا گرفته و مرمر محراب بی نظیر آن از وسط شكسته و به روی خاك افتاده بود.

در صحن و محل عمارات ضمیمه مسجد كبود،دبستان جهانشاه و موزه آذربایجان بر پاست كه در سال 1337 ساخته شده و اكنون یكی از مراكز دیدنی و تاریخی تبریز می باشد. موزه مشروطیت مهمترین قسمت موزه آذربایجان است.

معماری مسجد:

نمای روبروی مسجد با سردرب كاشیكاری شده،شكوه و جلال به خصوصی دارد.مصالح بنا آجری است.سنگهای ساختمانی نادری در آن به كاررفته است.از بقایای مسجد معلوم می شود كه آجرها با گچ بند كشی شده است.صحن مربع شكل،حوضی برای وضو،شبستانهای اطراف برای درس و همچنین پناهگاه مستمندان،مسجد را تشكیل می دادند.در قسمت جلوی صحن و رو به قبله،بنای اصلی مسجد به پا شده كه محوطه ای محصور،پوشیده ومربع شكل است.فاصله پایه های سقف ضربی آن ، 12 متر است كه بر روی چهار پایه یك محوطه مربع شكل قرار دارد.بالای این بنا گنبدی قرار داشت كه از آجر ساخته شده بود ، كه ریخته است.تزیینات دل انگیز و زیبای متنوع به داخل مسجد اختصاص دارد.كف مسجد كاشیهای براق داشت. شبستان بزرگ محاط به رواق های به هم پیوسته است و از سه سو با طاقنماهایی به رواقهای اطراف خود ارتباط دارد . این شبستان با سقفی ضربی پوشیده شده است كه قطر دهانه آن 17 متر است . تنها خصوصیت جالب این گنبد ساخت آن برروی چهارپایه مربعی است كه این مربع خود به خود به تقارن و تجانس در درون مسجد می انجامد لذا عظمت و زیبایی مسجد را كه طی قرون مختلف به نامهای مختلف خوانده شده است باید به لحاظ معماری خاص آن دانست .

اگر نمازگاه را كه شامل محراب نیز است از بنای اصلی جدا كنیم، مربعی به طول 30 متر به وجود می آید.

آنچه در ابتدا به چشم ناظر می خورد، بزرگی و پهنای سردر است كه با دیگر قسمتهای بنا هماهنگ نیست . ارتفاع سردر دو برابر پهنای آن است اما خطای چشم در ارزیابی عمودی و افقی آن را مرتفع تر و بلندتر نشان می دهد . سر در با ویژگیهای خاص خود به سه قسمت تقسیم شده است ؛ دو پایه بزرگ كه طاق ضربی روی آنها زده شده و در وسط دو پایه محل استقرار درب ورودی است.حاشیه طاق سردر را ستون مارپیچی ممتد تشكیل می دهد.همه هنرها در كار تزیین این سردر به كار گرفته شده است.

این مسجد گلدسته ندارد. احتمالا محل دو گلدسته مسجد در انتهای دو دیوار جلویی بود، زیرا گذشته از این كه هیچ گونه محل ریزش ، پایه و پله ای برای صعود به گلدسته در محل نزدیك سردر مشاهده نمی شود، تمركز سردر عظیم بادو گلدسته مرتفع ظرافت و عظمت خاصی به بنا می داد كه با هنر سازندگانش مغایرت داشت و حتی كمترین اعتباری نمی توانست در معیارهای معماری داشته باشد .

مرمت وتعمیربنا :

در مورد بناهای تاریخی،همواره هدف اصلی و اساسی مرمت است.

روش كار در مرمت مسجد كبود به این صورت می باشد كه قسمتهای تخریب شده  بعد از اینكه زیر سازی و سفید كاری گردید طرحها و كتیبه ها و امثال اینها بازیابی شده و سپس بر روی دیوار منتقل می شود و بعد از شیارزنی،دور خطوط رنگ آمیزی شده و در انتها با لایه پارالویید تثبیت می شود.

از سال 1376 مرمت نقش و نگار و از آبان ماه 1377 مرمت كتیبه ها آغاز و تا به حال نیز ادامه داشته است. در شبستان اصلی چهار پایه كتیبه های هفت پایه تكمیل و دوباره نویسی شده است.

طرحهای گره بندی اضلاع هر پایه تقریبا 60%مرمت شده است.طرحهای لچك و ترنج

چهار گوشه شبستان اصلی 90% مرمت شده است.كتیبه های فوقانی لچك و ترنج نیز 70%مرمت شده است. بقیه كار به صورت كادر بندی پیشرفته است.كاشیهای شش گوشه لانه زنبوری به كار رفته در شبستان كوچك تقریبا 20% به صورت نقاشی مرمت شده است.

نمونه معرق کاری ها  کاشی کاری های مسجد کبود

سایت موزه عصر آهن مسجد کبود تبریز

بزرگترین محوطه باستانی عصر آهن ایران

 

روستای حیله ور (اسکو.تبریز)

مکان: آذربایجان شرقی

۲ کیلومتری جنوب شهر اسکو، در دامنه های سهند

مساحت: 5 هكتار             

جمعیت: فاقد سکونت

 

عکسهایی از مساجد تبریز:

عکسهایی از بازار تبریز: